ท่อร้อยสายไฟ ขนาดไหนดี ร้อยสายได้กี่เส้น ตารางพื้นที่ 40% และวิธีคำนวณ

หลักเลือกขนาดท่อร้อยสายไฟตามมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (วสท.) คือพื้นที่หน้าตัดรวมของสายในท่อต้องไม่เกิน 53% ของพื้นที่ภายในท่อเมื่อร้อยสาย 1 เส้น ไม่เกิน 31% เมื่อร้อย 2 เส้น และไม่เกิน 40% เมื่อร้อย 3 เส้นขึ้นไป คำนวณจากเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของสายรวมฉนวน และขนาดภายในของท่อที่ผู้ผลิตระบุ ไม่ใช่นับจากขนาดเรียกของท่ออย่างเดียว

บทความนี้อธิบายตารางพื้นที่ท่อร้อยสายไฟ วิธีคำนวณว่าท่อขนาดไหนร้อยสายได้กี่เส้น ข้อกำหนดอื่นที่ต้องรู้ เช่น มุมดัดโค้งและการต่อสาย และวิธีเลือกชนิดท่อให้ตรงงาน ดูท่อได้ในหมวด ท่อร้อยสายไฟสีเหลือง

ตารางพื้นที่สายในท่อร้อยสายไฟ

สาย 2 เส้นมีเปอร์เซ็นต์ต่ำที่สุด เพราะสายสองเส้นวางเรียงกันจะกินความกว้างเกือบเต็มท่อ ดึงสายผ่านโค้งได้ยากและมีโอกาสฉนวนถลอก ตัวเลขนี้ใช้กับสายที่มีฉนวน ถ้าเป็นสายเคเบิลหลายแกนในเปลือกเดียว ให้นับเป็นสาย 1 เส้นตามเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของเปลือก

วิธีคำนวณว่าท่อร้อยสายได้กี่เส้น

• หาเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของสาย: ดูจากสเปกผู้ผลิตสาย เป็นขนาดรวมฉนวน ไม่ใช่ขนาดตัวนำ ตร.มม.

• คำนวณพื้นที่สาย 1 เส้น: 3.1416 / 4 x (เส้นผ่านศูนย์กลางนอก) ยกกำลังสอง

• รวมพื้นที่สายทุกเส้น: ถ้าสายต่างขนาด ให้คำนวณแยกแล้วบวกกัน

• หาพื้นที่ภายในท่อที่ต้องการ: พื้นที่สายรวม หารด้วย 0.40 (กรณี 3 เส้นขึ้นไป)

• เทียบกับท่อจริง: เลือกท่อที่เส้นผ่านศูนย์กลางภายในตามสเปกผู้ผลิตให้พื้นที่มากกว่าค่าที่คำนวณได้

ตัวอย่าง สมมติสายที่ใช้มีเส้นผ่านศูนย์กลางนอกรวมฉนวน 4 มม. ร้อย 4 เส้น พื้นที่สาย 1 เส้นประมาณ 12.57 ตร.มม. รวม 4 เส้นประมาณ 50.3 ตร.มม. หารด้วย 0.40 ได้พื้นที่ภายในท่ออย่างน้อยประมาณ 125.7 ตร.มม. หรือท่อที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางภายในอย่างน้อยประมาณ 12.7 มม. จากนั้นนำไปเทียบกับขนาดภายในของท่อที่ผู้ผลิตระบุ ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างวิธีคิดเท่านั้น งานจริงต้องใช้ขนาดสายและขนาดท่อจากสเปกของรุ่นที่ซื้อ

ข้อกำหนดอื่นที่ต้องรู้ นอกจากจำนวนสาย

• มุมดัดโค้งรวมระหว่างจุดดึงสายไม่เกิน 360 องศา: ถ้าโค้งมากกว่านี้ต้องเพิ่มกล่องพักสายคั่น

• ห้ามต่อสายภายในท่อ: จุดต่อสายต้องอยู่ในกล่องพักสายหรือกล่องต่อสายที่เปิดตรวจได้

• สายยิ่งมาก พิกัดกระแสยิ่งลด: สายที่มีกระแสหลายเส้นในท่อเดียวกันระบายความร้อนได้น้อยลง ต้องใช้ตัวคูณลดพิกัดกระแสตามมาตรฐาน

• ท่อโลหะต้องร้อยสายของวงจรเดียวกันให้ครบ: สายเฟสและนิวทรัลของวงจรเดียวกันควรอยู่ในท่อเดียวกัน เพื่อลดความร้อนจากการเหนี่ยวนำในท่อโลหะ

• ยึดท่อตามระยะที่มาตรฐานกำหนด: ใช้แคลมป์หรือกิ๊บรัดท่อให้มั่นคงและใกล้กล่องต่อสาย

ท่อร้อยสายไฟแต่ละชนิด เลือกยังไง

เลือกขนาดท่อร้อยสายไฟยังไง

• คำนวณตามสูตร 40% ก่อน แล้วเผื่อขนาดขึ้นอีกหนึ่งขนาดถ้ามีแผนเพิ่มสายในอนาคต

• แนวท่อที่มีโค้งหลายจุดหรือระยะยาว ควรเลือกท่อใหญ่ขึ้นเพื่อดึงสายง่าย

• ใช้ข้อต่อ กล่องพักสาย และท่อในระบบเดียวกัน เช่น ท่อขาวมาตรฐาน BS ใช้กับข้อต่อ BS

• แยกท่อสายไฟกำลังออกจากสายสัญญาณ สายแลน หรือสายกล้อง เพื่อลดสัญญาณรบกวน

การเลือกขนาดสาย จำนวนสายต่อท่อ และตัวคูณลดพิกัดกระแส ควรให้ช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตหรือวิศวกรไฟฟ้าเป็นผู้คำนวณและตรวจงาน โดยเฉพาะวงจรที่จ่ายไฟให้แอร์ เครื่องทำน้ำอุ่น หรือมอเตอร์

คำถามที่พบบ่อย

ท่อร้อยสายไฟ 1/2 นิ้ว ร้อยสายได้กี่เส้น

ขึ้นกับเส้นผ่านศูนย์กลางนอกของสายที่ใช้ ให้รวมพื้นที่หน้าตัดสายแล้วต้องไม่เกิน 40% ของพื้นที่ภายในท่อเมื่อร้อย 3 เส้นขึ้นไป ใช้ขนาดภายในท่อและขนาดสายจากสเปกผู้ผลิตมาคำนวณ

ตารางท่อร้อยสายไฟ ดูยังไง

ตารางท่อร้อยสายไฟบอกเปอร์เซ็นต์พื้นที่ที่สายใช้ได้ คือ 53% สำหรับสาย 1 เส้น 31% สำหรับ 2 เส้น และ 40% สำหรับ 3 เส้นขึ้นไป บางผู้ผลิตทำตารางจำนวนสายต่อท่อให้สำเร็จรูป ซึ่งคิดจากหลักเดียวกัน

ทำไมห้ามร้อยสายแน่นเต็มท่อ

เพราะสายระบายความร้อนไม่ได้และดึงสายผ่านโค้งยาก ฉนวนอาจถลอกจนเกิดไฟรั่วหรือลัดวงจร การเว้นพื้นที่ตามมาตรฐานช่วยให้ดึงสายและเปลี่ยนสายภายหลังได้

ท่อเดินสายไฟ กับท่อร้อยสายไฟ ต่างกันไหม

เป็นของชนิดเดียวกัน คนทั่วไปเรียกท่อเดินสายไฟ ส่วนในวงการเรียกท่อร้อยสายไฟ ใช้ป้องกันสายจากแรงกระแทก ความชื้น และแสงแดด

ท่อร้อยสายไฟสีเหลืองกับสีขาวต่างกันยังไง

ท่อสีเหลืองนิยมใช้ฝังผนังหรือเดินในที่ไม่โดนแดด ส่วนท่อสีขาวนิยมใช้เดินลอยภายในอาคารเพราะดูเรียบร้อย ทั้งสองแบบต้องใช้ข้อต่อให้ตรงระบบ

ต่อสายไฟในท่อได้ไหม

ไม่ได้ จุดต่อสายต้องอยู่ในกล่องพักสายหรือกล่องต่อสายที่เปิดตรวจได้ การต่อสายในท่อทำให้ตรวจซ่อมไม่ได้และเสี่ยงไฟรั่ว

ท่อร้อยสายไฟ ราคาเท่าไหร่

ราคาขึ้นกับชนิดท่อ ขนาด ยี่ห้อ และจำนวน ส่งรายการท่อและข้อต่อทาง LINE @hiachet เพื่อขอราคาล่าสุด

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

• ท่อร้อยสายไฟสีเหลือง 1/2 นิ้ว (18 มม.) SCG

• ท่อร้อยสายไฟสีเหลือง 3/4 นิ้ว (20 มม.) SCG

• ข้อต่อท่อร้อยสายไฟสีเหลือง

• ท่อเหล็กร้อยสายไฟ EMT IMC RSC

• สายไฟ THW สำหรับร้อยท่อ

ขอราคาท่อร้อยสายไฟ

ส่งชนิดท่อ ขนาด จำนวน และรายการข้อต่อหรือกล่องพักสายทาง LINE @hiachet หรือโทร 02-106-9747 ราคาขึ้นกับชนิด ขนาด ยี่ห้อ และจำนวน ถ้ามีรายการสายที่ต้องร้อย ส่งมาให้ทีมงานช่วยดูขนาดท่อเบื้องต้นได้ ดูท่อได้ในหมวด ท่อร้อยสายไฟสีเหลือง